Giảm tái nghèo và chênh lệch thu nhập bền vững: Cần tính toán căn cơ

KTNT Tính đến hết năm 2017, tỷ lệ hộ nghèo cả nước còn 6,7% (giảm 1,53% so với cuối năm 2016); ước đến cuối năm 2018 còn dưới 6% (giảm khoảng 1,0 - 1,3% so với năm 2017).

tr8d.jpg

Tại phiên họp thứ 27 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội vừa qua, nội dung thảo luận, cho ý kiến đối với báo cáo thực hiện Nghị quyết số 76/2014/QH13 về đẩy mạnh thực hiện mục tiêu giảm nghèo bền vững đến năm 2020 của Chính phủ được công luận và dư luận xã hội dành sự quan tâm đặc biệt.

Nói vậy bởi, giảm nghèo được xác định là nhiệm vụ chính trị rất quan trọng của cả hệ thống chính trị, là biểu hiện của sự phát triển bền vững, là minh chứng về định hướng phát triển đồng đều giữa các vùng miền, giữa các dân tộc, thể hiện công bằng xã hội của chế độ xã hội chủ nghĩa. Đặc biệt, xóa đói giảm nghèo đã trở thành thương hiệu Việt, được quốc tế công nhận, đánh giá cao.

Theo báo cáo của Chính phủ do Bộ trưởng Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội trình bày: Tính đến hết năm 2017, tỷ lệ hộ nghèo cả nước còn 6,7% (giảm 1,53% so với cuối năm 2016); ước đến cuối năm 2018 còn dưới 6% (giảm khoảng 1,0 - 1,3% so với năm 2017); tỷ lệ hộ nghèo tại các huyện nghèo giảm bình quân 5,43%/năm; tại các xã thuộc Chương trình 135 giảm khoảng 3 - 4%/năm, đạt mục tiêu về giảm tỷ lệ hộ nghèo hàng năm theo Nghị quyết 142/2016/QH13 của Quốc hội.

Tuy nhiên, báo cáo của Chính phủ cũng nêu: Kết quả giảm nghèo chưa vững chắc, chênh lệch giàu - nghèo giữa các vùng, nhóm dân cư chưa được thu hẹp, nhất là khu vực miền núi phía Bắc và Tây Nguyên. Mặc dù tỷ lệ nghèo đã giảm nhanh ở các huyện nghèo, xã đặc biệt khó khăn, vùng đồng bào dân tộc, nhưng nhiều nơi tỷ lệ nghèo vẫn còn trên 50%, cá biệt còn trên 60-70%. Tỷ trọng hộ nghèo dân tộc thiểu số chiếm trên 50% tổng số hộ nghèo trong cả nước (cuối năm 2017), thu nhập bình quân của hộ dân tộc thiểu số chỉ bằng 2/5 mức thu nhập bình quân của cả nước; chênh lệch thu nhập giữa các nhóm dân cư cả nước tăng từ 9,7 lần năm 2014 lên 9,8 lần năm 2016.

Nguyên nhân của giảm nghèo chưa bền vững là do tách hộ, do hậu quả của thiên tai, lũ lụt, nhất là ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số và một số nơi  “muốn ở lại” chương trình, Bộ trưởng Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội cho biết.

Báo cáo thẩm tra của Ủy ban Về các vấn đề xã hội của Quốc hội nói rõ hơn về nhận định giảm nghèo chưa thực sự bền vững. Báo cáo nêu: Đến tháng 3/2018, đã có 8/64 huyện 30a thoát nghèo; 14/30 huyện hưởng cơ chế 30a thoát khỏi tình trạng khó khăn nhưng lại bổ sung 29 huyện vào danh sách huyện nghèo giai đoạn 2018 - 2020; 12 tỉnh có tỷ lệ tái nghèo tăng rõ rệt (tăng từ 0,03% trở lên), trong đó có cả một số tỉnh có điều kiện phát triển kinh tế - xã hội thuận lợi; số hộ tái nghèo bằng khoảng 1/20 số hộ thoát nghèo; số hộ nghèo mới phát sinh bằng khoảng 1/4 số hộ thoát nghèo; nhiều tỉnh thuộc khu vực bị thiên tai, lũ lụt nghiêm trọng có tỷ lệ phát sinh hộ nghèo mới hàng năm rất cao. Đặc biệt, hết năm 2017, số hộ người có công với cách mạng thuộc diện hộ nghèo chiếm tới 1,8% hộ nghèo cả nước.

Dư luận xã hội cho rằng: Trong nhiều năm qua, chính sách và các giải pháp giảm nghèo của chúng ta đã đem lại kết quả khá tích cực, tỷ lệ hộ nghèo liên tục giảm dù tiêu chí đánh giá nghèo từng bước được nâng cao, tiệm cận chuẩn nghèo quốc tế. Diện mạo các vùng nghèo, đặc biệt khó khăn đã mang sắc thái mới với hệ thống hạ tầng từng bước được hoàn thiện. Đời sống vật chất và tinh thần của người dân được nâng lên. Việc hỗ trợ tổ chức sản xuất cho vùng nghèo đã phát huy hiệu quả.

Mặc dù vậy, nhiều người nêu ý kiến: Trên thực tế, đúng là có hiện tượng nhiều người dân, nhiều thôn, bản, xã, thậm chí huyện “muốn ở lại” chương trình nghèo, đó là tâm lý ỷ lại, cần phê phán nhưng ở góc độ quản lý nhà nước, chúng ta có tiêu chí để biết hộ đó, thôn bản đó, huyện đó thực sự ở mức nào, đã thoát nghèo hay vẫn nghèo, không thể chỉ đổ lỗi cho người dân và địa phương. Thứ hai, nguyên nhân tái nghèo cao là do bão lụt, thiên tai không sai nhưng điều đó cho thấy việc quy hoạch khu dân cư, dự báo thiên tai của ta cần hoàn thiện hơn. Thứ ba, nếu nói tách hộ là một nguyên nhân tái nghèo là chưa phù hợp, vì tách hộ là việc bình thường của xã hội.

Vấn đề đặt ra là, muốn giảm nghèo và giảm chênh lệch thu nhập bền vững thì phải quản lý vốn, chống thất thoát lãng phí tốt, qua đó tăng hiệu suất, hiệu quả vốn đầu tư. Đồng thời với đó là, tăng vốn cho vay, tăng thời gian cho vay, giảm lãi suất cho vay, kết hợp với quy hoạch phù hợp, quản lý chặt việc thực hiện quy hoạch gắn với tổ chức sản suất theo chuỗi giá trị có đầu ra đảm bảo để nâng cao thu nhập cho người dân.

 

 

 

Thanh Hiền

Ý kiến của bạn