Phải thay đổi nhanh hơn

KTNT Điểm nổi bật trong quý I vừa qua là, tăng trưởng GDP vẫn ở mức cao, tăng 6,79%... Sản xuất nông nghiệp tiếp tục tăng trưởng, đặc biệt là ngành thủy sản...

tr8d.jpg
Ảnh minh họa (Nguồn Internet)

Mặc dù kết quả là tích cực nhưng Thủ tướng Chính phủ lưu ý: Khu vực nông nghiệp gặp khó bởi dịch tả lợn châu Phi, hạn hán ở Đồng bằng sông Cửu Long, Tây Nguyên, Nam Trung Bộ, giá cả nhiều loại nông sản bấp bênh, có xu hướng giảm, đặc biệt là lúa, cá tra, tiêu, điều, cà phê…

Theo Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản 3 tháng đầu năm 2019 đạt 8,8 tỷ USD, giảm 2,9% so với cùng kỳ năm 2018. Trong đó, giá trị mặt hàng nông sản chính ước đạt 4,2 tỷ USD, giảm 13,4%.

Một số mặt hàng nông sản gặp khó, giảm cả lượng và giá trị xuất khẩu: gạo, 3 tháng đầu năm 2019 xuất 1,43 triệu tấn, thu 593 triệu USD, giảm 3,5% về khối lượng và giảm 20,2% về giá trị so với cùng kỳ năm 2018. Giá trị xuất khẩu rau quả 3 tháng đầu năm 2019 ước đạt 879 triệu USD, giảm 9,3% so với cùng kỳ năm 2018...

Qua số liệu thống kê, nhiều chuyên gia kinh tế cho rằng, tốc độ tăng trưởng xuất khẩu rau quả có xu hướng chậm lại. Họ cho biết, năm 2016, xuất khẩu rau quả tăng gấp 5,5 lần năm 2010, tăng bình quân 32,7%/năm. Năm 2017, xuất khẩu rau quả đạt 3,5 tỷ USD, tăng 43,1% so với năm 2016. Năm 2018, xuất khẩu rau quả đạt 3,8 tỷ USD, chỉ còn tăng 9,2% so với năm 2017.

Nhiều nguyên nhân được chỉ ra. Về khách quan, biến đổi khí hậu với diễn biến cực đoan về khô hạn, xâm nhập mặn và dịch bệnh diễn ra trên diện rộng; các thị trường lớn gia tăng bảo hộ hàng hóa nông sản thông qua các tiêu chuẩn về quản lý, an toàn vệ sinh thực phẩm, yêu cầu truy xuất nguồn gốc, tem nhãn hàng hóa, bao bì,...

Nguyên nhân khách quan được cho là do quy mô sản xuất nhỏ lẻ nên khó kiểm soát quy trình sản xuất, còn tình trạng lạm dụng phân bón và thuốc bảo vệ thực vật hóa học, quy trình sản xuất an toàn chưa được triển khai toàn diện, liên kết giữa doanh nghiệp với nhà nông và nhà vườn còn lỏng lẻo, mô hình kinh tế hợp tác và hợp tác xã hoạt động chưa hiệu quả, vai trò của chính quyền và ngành chức năng trong tổ chức quy hoạch, xây dựng vùng trồng có mã số, xúc tiến mở rộng thị trường chưa đáp ứng yêu cầu…

Để đạt mục tiêu xuất khẩu quả - rau - hoa 5 tỷ USD vào năm 2020, chúng ta, cả nhà nước, cơ quan chức năng, doanh nghiệp, người dân đều cần phải thay đổi.

Nói vậy vì, đã rất nhiều năm nay “nguyên nhân quy mô sản xuất nhỏ lẻ, phân tán” được đề cập nhưng gần như chưa thấy sự tác động đủ mạnh để tạo chuyển biến toàn diện. Không lẽ cụm từ này cứ được nhắc đi nhắc lại mãi!?

Thứ hai, mối liên kết 4 nhà được xây dựng, tổ chức thực hiện cũng đã gần 20 năm nay nhưng vẫn chưa đóng vai trò chủ đạo. Nguyên nhân cũng đã được chỉ ra, “thiếu niềm tin”. Không lẽ ta cứ để nguyên nhân này tồn tại theo thời gian?

Thứ ba, về tổ chức sản xuất, chúng ta đã ban hành Luật Hợp tác xã mới năm 2012, đến nay cũng đã hơn 5 năm triển khai thực hiện nhưng mô hình hoạt động hiệu quả còn khiêm tốn và khả năng nhân rộng chậm chạp. Không lẽ chúng ta cứ để tình trạng này kéo dài?

Thứ tư, việc cấp mã số cho vùng sản xuất rất chậm và thiết bị chiếu xạ thiếu. Nếu tình trạng này vẫn tiếp tục kéo dài thì rất khó mở rộng xuất khẩu chính ngạch.

Thứ năm, cần thay đổi trong xây dựng kế hoạch sản xuất và xuất khẩu những mặt hàng nông sản chủ lực, nhất là gạo và trái cây, sao cho phù hợp thị trường. Thay vì số lượng, nên tập trung nâng cao chất lượng theo chuỗi giá trị.

Thứ sáu, dù nhiều đồng chí lãnh đạo cấp cao, cả Thủ tướng đã tham gia giới thiệu nông sản Việt nhưng đây là việc làm cần sự bài bản với sự tham gia của doanh nghiệp. Nhà nước cần có chính sách hỗ trợ việc này đối với doanh nghiệp, hợp tác xã.

Các chuyên gia cho rằng, khi chúng ta xây dựng được quy mô sản xuất lớn với trung tâm là doanh nghiệp và hợp tác xã thì chất lượng sẽ đồng đều, năng suất sẽ cao, giá thành sẽ hạ, đồng thời hạn chế “được mùa rớt giá” và phá vỡ quy hoạch. Vấn đề là phải thúc để chuyển biến nhanh hơn.

 

Thanh Hiền

Ý kiến của bạn