Kinh tế nông thôn
Kinh tế nông thôn
Thứ bảy, ngày 28 tháng 1 năm 2023  
Chủ nhật, ngày 20 tháng 11 năm 2022 | 10:0

Bài 4: Những giải pháp trước mắt và lâu dài

Với nhiều lý do khác nhau nên có một số nhà máy gạch ở Hà Tĩnh đã vi phạm các quy định của Nhà nước về đất đai, tài nguyên khoáng sản, bảo vệ môi trường, xây dựng…

Tuy nhiên, để giải quyết những vấn đề bất cập nêu trên, cần có sự vào cuộc quyết liệt của các cơ quan chức năng để tham mưu cho UBND tỉnh Hà Tĩnh những giải pháp kịp thời.

Khắc phục những tồn tại

Thực tế cho thấy, lâu nay nhiều nhà máy gạch nung tuynel trên địa bàn Hà Tĩnh đang rất khan hiếm nguồn nguyên liệu để sản xuất. Vì thế, đã từ khá lâu, để có nguồn nguyên liệu đất sét phục vụ cho hoạt động sản xuất gạch thì các chủ doanh nghiệp đều phải tự chủ động liên hệ bằng nhiều hình thức để mua nguyên liệu sản xuất một cách trôi nổi, bất hợp pháp và thậm chí sẵn sàng khai thác đất trái phép.

Nhiều lý do khác nhau nên có một số nhà máy đã vi phạm các quy định của Nhà nước về đất đai, tài nguyên khoáng sản, bảo vệ môi trường, xây dựng… 

Nguyên nhân được xác định một phần do công tác quản lý trong việc cấp phép cho các doanh nghiệp xin đầu tư vào lĩnh vực này còn lỏng lẻo. Chất lượng quy hoạch, cấp phép khai thác các mỏ đất sét chưa cao. Doanh nghiệp được cấp phép xây dựng nhà máy sản xuất gạch nung nhưng lại không được cấp phép cho khai thác mỏ đất thì nhà máy lấy đâu ra nguyên liệu để sản xuất. Bên cạnh đó, công tác dự báo nhu cầu chưa sát với thị trường. Việc thăm dò dự báo tài nguyên khoáng sản còn hạn chế, trong đó có nhiều nguyên nhân nhưng nguyên nhân chủ yếu do kinh phí phục vụ điều tra cơ bản địa chất và khoáng sản còn hạn hẹp, chưa bảo đảm.

Cùng với đó, công tác điều tra, đánh giá tài nguyên khoáng sản còn thiếu và chất lượng chưa cao dẫn đến thiếu thông tin để làm cơ sở xây dựng quy hoạch mỏ khoáng sản sản xuất gạch nung. Việc các doanh nghiệp đầu tư sản xuất gạch nung tuynel còn theo phong trào, thậm chí có không ít doanh nghiệp đến Hà Tĩnh mua lại những nhà máy gạch xuống cấp, sản xuất thua lỗ, sắp hết thời hạn cấp phép, thuê đất… rồi đầu tư, mở rộng quy mô sản xuất dẫn đến một số thời điểm cung vượt quá cầu làm lãng phí tài nguyên khoáng sản, lãng phí vốn đầu tư, khả năng thu hồi vốn khó khăn…

Việc phát triển vật liệu xây dựng ứng phó với biến đổi khí hậu và bảo vệ môi trường chưa hiệu quả. Xử lý chất thải rắn, khí thải tại các cơ sở sản xuất gạch nung chưa được quan tâm đúng mức. Tình trạng ô nhiễm môi trường ở các nhà máy sản xuất diễn ra khá phổ biến, trong cả khâu vận chuyển, khai thác khoáng sản làm lãng phí nguồn tài nguyên, ảnh hưởng đến môi trường sinh thái. Công nghệ sản xuất còn lạc hậu, ý thức trách nhiệm của lãnh đạo một số doanh nghiệp có nhà máy sản xuất gạch nung về công tác môi trường chưa cao, dẫn đến để gây ô nhiễm môi trường khiến người dân bức xúc…

Do không có nguồn nguyên liệu sản xuất, Nhà máy gạch ngói Cầu Họ buộc phải khai thác đất trái phép để sản xuất

Bên cạnh đó, công tác quản lý, phân cấp quản lý trong lĩnh vực này chưa cụ thể, rõ ràng. Dẫn đến khi phát hiện doanh nghiệp cố tình làm sai nhưng lại cho rằng trách nhiệm xử lý không thuộc về mình. Thực tế cho thấy, qua thời gian thị sát thực tế tại các nhà máy sản xuất gạch nung tuynel trên địa bàn Hà Tĩnh chúng tôi đã nắm được tình trạng chung về vấn đề này. Xin được nêu một ví dụ đó là, UBND xã là cơ quan quản lý Nhà nước ở cơ sở, địa phương đó có nhà máy sản xuất gạch nung đứng chân trên địa bàn, lãnh đạo địa phương đó thừa biết những việc làm sai của doanh nghiệp nhưng lại không có thẩm quyền vào nhà máy kiểm tra, xử lý, đành im lặng cho qua! Vì nếu thành lập đoàn kiểm tra đến nhà máy thì sợ "đụng chạm". Người dân địa phương kiến nghị quá nhiều, địa phương buộc lòng phải vào cuộc nhưng cũng chỉ với hình thức qua loa, nhắc nhẹ nhau…

Công tác kiểm tra, xử lý, đình chỉ thi công hoặc hoạt động khi các vấn đề phát sinh trong xây dựng, sửa chữa, nâng công suất nhà máy còn chưa kịp thời và đặc biệt chưa có chế tài xử lý nghiêm minh, dẫn đến các doanh nghiệp  cứ vô tư làm, nếu bị phát hiện thì cũng chỉ xử phạt hành chính…Vậy, sự cần thiết để lập lại trật tự chung theo các quy định được các cấp ban hành trước hết các cơ quan chức năng cần có sự thống nhất chung để làm tốt công tác tham mưu cho UBND tỉnh ban hành những chế tài nghiêm minh, đồng thời có những giải pháp kịp thời vừa bảo đảm tốt quyền lợi cho những doanh nghiệp làm ăn chân chính, đủ điều kiện, làm ăn có hiệu quả, vừa bảo đảm đúng quy định của pháp luật.

Cần có giải pháp kịp thời

Có lẽ, giải pháp lâu dài là đẩy mạnh tuyên truyền, đẩy nhanh việc thực hiện giải pháp của Chính phủ trong thực hiện Chương trình về phát triển vật liệu xây không nung nhằm mục đích chuyển đổi từ gạch nung sang sử dụng gạch không nung để hạn chế sản xuất, sử dụng gạch sét nung. Cùng với đó, tỉnh Hà Tĩnh cũng đã ban hành quyết định về việc phê duyệt quy hoạch phát triển vật liệu xây dựng đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2030.

Trên cơ sở đó, định hướng phát triển sản xuất vật liệu xây dựng đến năm 2030 của UBND tỉnh Hà Tĩnh, đối với vật liệu xây đó là hạn chế phát triển sản xuất gạch nung tuynel và chỉ cho phép nhà máy sản xuất gạch nung tuynel khi còn bảo đảm được nguồn nguyên liệu. Nhằm bảo vệ nguồn đất nông nghiệp, giữ gìn cảnh quan môi trường, góp phần bảo vệ an ninh lương thực.

Bởi, trong xu thế phát triển bền vững, việc thay thế gạch đất sét nung bằng gạch xây không nung là tất yếu trong hiện tại và tương lai, khi mà tài nguyên thiên nhiên ngày càng khan hiếm. Việc thay thế gạch đất sét nung bằng vật liệu xây không nung sẽ đem lại nhiều hiệu quả tích cực về mặt kinh tế - xã hội và bảo vệ môi trường, hạn chế được các tác động bất lợi về môi trường sinh thái, đảm bảo tăng trưởng xanh.

Việc tự ý sửa chữa, xây dựng, nâng công suất nhà máy cần có biện pháp xử lý nghiêm minh

Bên cạnh đó, để tiếp tục duy trì hoạt động sản xuất kinh doanh của các nhà máy gạch nung tuynel trên địa bàn Hà Tĩnh khi nhà máy đó đang còn bảo đảm được nguồn nguyên liệu sản xuất, các cơ quan chức năng liên quan tỉnh Hà Tĩnh cần xây dựng kế hoạch tham mưu cho UBND rà soát lại toàn bộ các nhà máy sản xuất kinh doanh loại gạch này theo quy định để có biện pháp kịp thời nhằm điều chỉnh lại quy hoạch. Những trường hợp không đủ điều kiện hoặc sắp hết thời gian cấp phép hoặc những nhà máy không còn nguyên liệu sản xuất, không được cấp mỏ đất sét cần có biện pháp thu hồi hoặc buộc chuyển đổi ngành, nghề sản xuất.

Thành lập đoàn thanh, kiểm tra toàn diện các nhà máy gạch nung tuynel tự thiết kế nâng công suất từ 10 triệu viên/năm lên nhiều chục triệu viên/năm khi chưa được cấp phép. Thường xuyên kiểm tra, siết chặt hiện tượng khai thác đất trái phép hoặc thu mua đất của các đối tượng khai thác đất trái phép đưa vào sản xuất gạch nung đối với các nhà máy không có mỏ. Ngăn chặn, xử lý nghiêm các loại xe quá khổ, quá tải vận chuyển trái phép đất bán cho các nhà máy làm phá vỡ kết cấu hạ tầng đường giao thông nông thôn, ảnh hưởng nghiêm trọng đến công cuộc xây dựng nông thôn mới của các địa phương.

Hạn chế tối đa việc cấp mới các loại giấy phép cho các doanh nghiệp xin đầu tư hoặc chuyển đổi chủ đầu tư những nhà máy sắp hết hạn đầu tư trong lĩnh vực này rồi tiếp tục xin gia hạn sản xuất kinh doanh.

Nâng cao chất lượng quy hoạch, cấp phép khai thác các mỏ đất sét, quan tâm chú trọng công tác dự báo nhu cầu thị trường cũng như việc thăm dò dự báo tài nguyên khoáng sản trên địa bàn Hà Tĩnh nhằm tận dụng tối đa nguồn tài nguyên khoáng sản trên địa bàn.

Rà soát, điều tra, đánh giá nguồn tài nguyên khoáng sản chặt chẽ để làm cơ sở xây dựng quy hoạch mỏ khoáng sản sản xuất gạch nung để bổ sung, cấp  mới cho các nhà máy đủ các điều kiện quy định tiếp tục sản xuất. Đặc biệt tạo điều kiện phân bổ chỉ tiêu, khối lượng cho các nhà máy tận thu nguồn đất sét phong hóa trong dự án làm đường cao tốc Bắc – Nam đoạn qua địa bàn Hà Tĩnh. Đồng thời, các cơ quan chức năng cần tham mưu cho UBND tỉnh có chính sách tháo gỡ những khó khăn cho các nhà máy sản xuất kinh doanh gạch tuynel, tạo điều kiện thuận lợi để các doanh nghiệp duy trì tồn tại, phát triển, thu hồi nguồn vốn đã đầu tư.

Có chế tài bắt buộc các nhà máy phải có đề án bảo vệ môi trường chi tiết và lịch trình hoàn thành các biện pháp bảo vệ môi trường theo quy định một cách cụ thể. Yêu cầu các nhà máy trồng nhiều cây xanh xung quanh nhà máy để giảm thiểu tiếng ồn và bụi, đặc biệt là khu vực sản xuất. Lắp đồng hồ đo lưu lượng việc khai thác, sử dụng nước và việc xả nước, xả thải vào nguồn nước. Mở sổ sách theo dõi việc khai thác, sử dụng nước và việc xả nước, xả thải vào nguồn nước... hoặc có biện pháp xử lý nghiêm minh các nhà máy gây ảnh hưởng đến môi trường từ chất thải rắn, khí thải, khâu vận chuyển… Nâng mức xử phạt kết hợp với các hình thức phạt bổ sung để các doanh nghiệp không dám vi phạm pháp luật.

 

>> Bài 3: Công tác bảo vệ môi trường chưa được coi trọng

 >> Bài 2: Nhiều nhà máy không chấp hành quy định pháp luật!

>> Bài 1: Nhiều doanh nghiệp “khát” nguyên liệu

 

Xuân Hoàng - Lê Cử
Ý kiến bạn đọc
Vinamilk
Tan A Dai Thanh
hanvet.com.vn
Top