Món bánh mang cả “hồn quê” gây thương nhớ nức lòng người dân xứ Nghệ

KTNT Món bánh dân dã gắn bó với bao người con xứ Nghệ, món bánh mang cả “hồn quê” mà ai đi xa cũng muốn ùa về thưởng thức đầu tiên, ấy là món bánh mướt rất đỗi mộc mạc thân quen.

2.jpg
Món bánh mướt dân dã truyền thống của xứ Nghệ, là món bánh gây thương nhớ khiến ai đi xa cũng muốn ùa về thưởng thức đầu tiên cho thỏa cơn thèm. (Ảnh: Thanh Tâm)

 

Nói đến đặc sản Nghệ An, nhiều người thường nghĩ ngay đến cam Vinh ngon ngọt hay món súp lươn nức tiếng. Tuy nhiên, sẽ thật đáng tiếc nếu như bạn chưa một lần thưởng thức bánh mướt Nghệ An để tận hưởng hương vị thơm ngon tinh túy từ bột gạo hòa quyện cùng nước chấm chua cay khó cưỡng và vị hành phết bánh vàng ruộm thơm nức lòng.

Mâm bánh mướt Nghệ An chính là món ăn gây thương nhớ nhất, không thể nào quên của những người con xứ Nghệ. Không chỉ in đậm dấu ấn bởi hương vị thơm ngon, bánh mướt còn là niềm tự hào, là văn hóa ẩm thực dân dã của con người Nghệ An cần cù, chân chất, mộc mạc ấm tình người.

Chị Nguyễn Thị Thanh (Đống Đa, Hà Nội) tâm sự, dù đã sống ở Thủ đô gần 20 năm, nhưng mỗi dịp về quê Nghệ An chị đều “dành bụng” để về thưởng thức món bánh mướt đầu tiên cho thỏa cơn thèm.

Món bánh mướt Nghệ An thoạt nhìn có vẻ giống bánh cuốn ở miền Bắc, nhưng là người con xứ Nghệ sẽ nhận ra sự khác biệt. Sở dĩ bánh có tên gọi là bánh mướt bởi ăn vừa có cảm giác mềm, mỏng, mướt như tan trong miệng, chấm cùng nước mắm cốt, thêm chút chanh và ớt nữa là đúng dư vị bánh quê hương.

Để cho “ra đời” một chiếc bánh mướt thơm ngon, chuẩn vị đòi hỏi sự chu đáo, chỉn chu đến từng công đoạn. Gạo làm bánh mướt Nghệ An được chọn là gạo tẻ. Muốn bánh dẻo, dai vừa phải và đúng vị bánh của xứ Nghệ, gạo phải ngâm 3 tiếng cho thêm chút muối rồi mới đem đi xay nhỏ thành bột nước. Bột gạo sau khi xay xong ngâm thêm 3 đến 6 tiếng nữa mới đạt được “độ chín” vừa đủ. Sự cầu kỳ trong từng công đoạn đã khiến món ăn này có sự khác biệt rõ ràng về hương vị so với các vùng miền khác.

 

7.jpg
Bột làm bánh phải là bột gạo tẻ được ngâm và xay thành bột nước. Xay xong ngâm thêm 3 đến 6 tiếng nữa mới đạt được “độ chín” vừa đủ. (Ảnh: Thanh Tâm)

 

Bà Phạm Thị Tùng (Lĩnh Sơn, Anh Sơn, Nghệ An) - người gắn bó với nghề bánh mướt gia truyền của gia đình với gần 40 năm tráng bánh cho hay, làm bánh mướt thủ công vất vả, ngày nào bà cũng dậy đỏ lửa từ 3 giờ sáng để kịp tráng những thúng bánh chuẩn bị cho phiên chợ sáng vừa nóng ấm, vừa dẻo mềm và thơm ngon nhất.

Thoăn thoắt tay tráng bánh, bà kể, vất vả là thế, nhưng cái nghề đã vận vào thân, mẹ của bà cũng mưu sinh với nghề làm bánh mướt cả đời và giờ là bà, bao năm nay ngày nào bà cũng miệt mài tráng bánh và đi chợ đều đặn. Chính nghề làm bánh đã nuôi cả gia đình cùng 3 người con ăn học đàng hoàng. Bà tự hào và hăng say làm không kể tuổi tác. Cả thôn cứ hay đùa gọi bà là “Tùng bánh mướt” vì cứ hễ ai muốn đặt bánh mướt là đến nhà bà là có ngay.

Bên ánh lửa bập bùng, chiếc lò tráng bánh thiết kế cố định như một “chiếc máy” thủ công được bà tráng liền tay những thúng bánh thơm mùi gạo còn nghi ngút hơi bốc lên.

 

3.jpg
Thoăn thoát tay làm, bà Tùng cho hay, nghề tráng bánh mướt lắm công phu và tỉ mỉ từng công đoạn.

 

Bà Tùng cho hay, công đoạn tráng bánh rất quan trọng, nồi tráng phải có một lớp vải mịn căng ở bên trên và hé một góc để hơi thoát ra. Lửa thật to, đợi khi phần nước sôi, hơi nước bốc lên đủ nhiều, người tráng mới dùng muôi, múc từng muôi bột trải mỏng lên trên lớp vải màn mịn rồi đậy vung lại, đợi một lúc. Khi bánh chín, dùng đũa nhúng qua lọ nước lọc rồi khéo léo luồn nhấc bánh ra mẹt rồi khéo léo cuộn tròn lại rồi xếp vào thúng.

Có lẽ điều làm nên sự hấp dẫn nhất của món bánh này nằm ở khâu khi phết lớp hành đã được phi thơm. Hành phải là hành tăm kết hợp hành đỏ truyền thống của xứ Nghệ, được phi vàng ruộm làm dậy lên mùi thơm nức mũi, khiến thực khách khi ăn sẽ cảm nhận được hương vị rất riêng biệt không nơi nào có được của mảnh đất miền Trung đậm ân tình.

Bánh mướt có thể kết hợp ăn kèm cùng với đủ món như xáo gà, xáo lòng, lòng nóng, súp lươn, chả cuốn (hay còn gọi chả nem, ram)... Ngoài ra, bạn còn có thể chấm bánh mướt vào bát bò hầm, sốt vang xáo vịt hay ăn với giò lụa… Đơn giản hơn, chỉ cần chén nước mắm cốt vắt chanh, pha đường rồi thêm lát ớt cay the nữa là có thể làm nên bữa ăn “ấm lòng”.

Tuy không phải món ăn quá cao sang đắt đỏ, bánh mướt vẫn luôn là một niềm tự hào, món ăn gây thương nhớ nhất trong văn hóa ẩm thực của người dân xứ Nghệ.

Dưới đây là một số hình ảnh giới thiệu các công đoạn làm bánh mướt thủ công truyền thống và những mâm bánh mướt hiện hữu trong những bữa ăn quen thuộc của người dân xứ Nghệ:

 

5.jpg
Tùy theo sự khéo léo mà đầu bếp sẽ quyết định được độ mỏng hay dày của từng chiếc bánh. (Ảnh: Thanh Tâm)
6.jpg
Những miếng bánh chín nhờ sức nóng của hơi nước được kéo ra, rồi ngay lập tức, người ta sẽ cuộn tròn và xếp vào cái thúng đã lót sẵn lá chuối. (Ảnh: Thanh Tâm).
4.jpg
Lửa lò thật to, đợi khi phần nước sôi, hơi nước bốc lên đủ nhiều, người tráng mới dùng muôi, múc từng muôi bột nước trải mỏng lên trên lớp vải màn mịn rồi đậy vung lại chờ bánh chín. (Ảnh: Thanh Tâm)
8.jpg
Sau khi múc muôi bột nước trải đều trên vải màn của lò bếp, người tráng bánh đậy vung lại chờ bánh chín. (Ảnh: Thanh Tâm)
1.jpg
Sản phẩm bánh mướt được phết lớp hành phi vàng ruộm thơm nức mũi. (Ảnh: Thanh Tâm)
14.jpg

Đơn giản nhất, chỉ cần chén nước mắm cốt vắt chanh, pha đường rồi thêm lát ớt cay the nữa là có thể làm nên bữa ăn “ấm lòng”. (Ảnh: Thanh Tâm)

 

13.jpg
Món bánh mướt ngon là vừa có cảm giác mềm, vừa dẻo, vừa mỏng, mướt ăn như tan trong miệng. (Ảnh: Thanh Tâm)

 

19.jpg
Bánh mướt có thể kết hợp ăn kèm cùng với đủ món như xáo gà, xáo lòng, lòng nóng, súp lươn, chả cuốn (hay còn gọi chả nem, ram)... (Ảnh: Thanh Tâm)

 

17.jpg
Những mâm bánh mướt gây thương nhớ cho mỗi người dân xứ Nghệ. (Ảnh: Thanh Tâm.

 

18.jpg

 

9.jpg
Bánh mướt sau khi tráng xong được xếp vào rổ đựng và phết lớp hành phi vàng ruộm thơm nức lòng. (Ảnh: Thanh Tâm)
15.jpg
Món bánh mướt xáo lòng ăn là nghiện. (Ảnh: Thanh Tâm)

 

16.jpg
Người tráng bánh đang phết lớp hành phi lên bánh để chuẩn bị mang đi chợ bán. (Ảnh: Thanh Tâm)

 

22.jpg
Công đoạn phi hành cũng lắm công phu. Hành phải là hành tăm kết hợp hành đỏ truyền thống của xứ Nghệ, được phi vàng ruộm làm dậy lên mùi thơm nức mũi, khiến thực khách khi ăn sẽ cảm nhận được hương vị rất riêng biệt không nơi nào có được. (Ảnh: Thanh Tâm)
231.jpg
Những mâm bánh mướt gây thương nhớ nức lòng người dân xứ Nghệ. (Ảnh: Thanh Tâm)

 

12.jpg

 

20.jpg

 

21.jpg

 

11.jpg
./.

 

 

Thanh Tâm

Ý kiến của bạn